André Gide

André Gide (1869–1951) – francuski pisarz, eseista i moralista, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1947, przyznany mu „za wszechstronną i znaczącą twórczość, w której problemy i uwarunkowania ludzkiej egzystencji zostały przedstawione z nieulękłym umiłowaniem prawdy i psychologiczną przenikliwością”. Urodził się w Paryżu w zamożnej rodzinie protestanckiej, a surowe kalwińskie wychowanie naznaczyło całe jego życie i twórczość – nieustannie zmagał się z konfliktem między purytańską moralnością a pragnieniem zmysłowej wolności. Przełomem okazała się podróż do Afryki Północnej w 1893 roku, gdzie zetknął się z Oscarem Wilde'em i gdzie ostatecznie zaakceptował swoją homoseksualność. Współzałożyciel legendarnego czasopisma „La Nouvelle Revue Française”, przez dekady pozostawał centralną postacią francuskiego życia literackiego.

Gide był pisarzem niezwykle płodnym i eksperymentującym z formą. Jego liryczna proza poetycka Pokarmy ziemskie (1897) stała się manifestem buntu jednostki przeciw społecznym konwenansom. Za jedyną prawdziwą powieść w swoim dorobku uważał eksperymentalnych Fałszerzy (1925) – autotematyczne dzieło o pisaniu powieści. Do jego najważniejszych utworów należą również Immoralista (1902), Ciasna brama (1909), skandalizujące Lochy Watykanu (1914), Symfonia pastoralna (1919) oraz monumentalny Dziennik. Początkowo zafascynowany komunizmem, po wizycie w ZSRR opublikował krytyczny Powrót z ZSRR (1936), który wywołał burzę w kręgach lewicowych. Rok po jego śmierci Kościół katolicki umieścił wszystkie jego dzieła na Indeksie Ksiąg Zakazanych – co stanowiło swoiste potwierdzenie siły jego bezkompromisowego poszukiwania prawdy.