Karel Čapek

Karel Čapek (1890–1938) to jeden z najważniejszych czeskich pisarzy XX wieku i wizjoner, który podarował światu słowo „robot”. Urodził się w Malých Svatoňovicach w Czechach, wówczas należących do Austro-Węgier, jako syn wiejskiego lekarza. Studiował filozofię w Pradze, Berlinie i Paryżu, a przez całe życie zmagał się z chorobą kręgosłupa, która uniemożliwiła mu służbę wojskową podczas I wojny światowej. Obserwacja masowego mordu dokonywanego za pomocą nowoczesnej technologii głęboko wpłynęła na jego twórczość – w swoich dziełach nieustannie ostrzegał przed niebezpieczeństwami postępu pozbawionego etycznego kompasu. Był bliskim przyjacielem pierwszego prezydenta Czechosłowacji Tomáša Masaryka i przez osiem lat pełnił funkcję prezesa czechosłowackiego PEN Clubu.

Światową sławę przyniosła mu sztuka R.U.R. (Roboty Uniwersalne Rossuma) z 1920 roku, która w ciągu trzech lat została przetłumaczona na trzydzieści języków i na zawsze zmieniła słownik ludzkości – to właśnie z niej pochodzi termin „robot”, ukuty przez brata pisarza, malarza Josefa. Wśród jego najważniejszych dzieł znajdują się powieści Fabryka Absolutu, Krakatit oraz Inwazja jaszczurów – prorocza alegoria o zagrożeniu faszyzmem. W Polsce szczególną popularnością cieszyła się urocza Daszeńka, czyli żywot szczeniaka. Čapek siedmiokrotnie był nominowany do Nagrody Nobla, lecz nigdy jej nie otrzymał. Zmarł na zapalenie płuc w Wigilię Bożego Narodzenia 1938 roku, zaledwie kilka tygodni po tym, jak hitlerowskie Niemcy zaanektowały część jego ojczyzny. Jego brat Josef zginął w obozie koncentracyjnym Bergen-Belsen.