Lew Tołstoj

Lew Tołstoj (1828–1910) – rosyjski pisarz, myśliciel i moralista, uznawany za jednego z najwybitniejszych twórców prozy w dziejach literatury światowej. Pochodził z arystokratycznej rodziny i spędził większość życia w rodowym majątku Jasna Polana. Jako młody człowiek służył w armii carskiej, uczestnicząc w wojnie krymskiej – doświadczenia te zaowocowały Opowiadaniami sewastopolskimi. Światową sławę przyniosły mu monumentalne powieści Wojna i pokój (1869) oraz Anna Karenina (1877), będące nie tylko panoramicznymi obrazami rosyjskiego społeczeństwa, ale też głębokimi studiami ludzkiej psychiki i dylematów moralnych.

W późniejszym okresie życia Tołstoj przeszedł głęboki kryzys duchowy, który opisał w Spowiedzi (1882). Porzucił literaturę piękną na rzecz pism filozoficzno-religijnych, głosząc idee radykalnego chrześcijaństwa, niesprzeciwiania się złu przemocą i prostego życia. Jego poglądy wywarły wpływ na Mahatmę Gandhiego i ruch pacyfistyczny. Ostatnia wielka powieść, Zmartwychwstanie (1899), stanowiła oskarżenie systemu sądowniczego i Cerkwi, za co pisarz został ekskomunikowany. Zmarł na stacji kolejowej w Astapowie, uciekając z domu przed sprzecznościami własnego życia – arystokrata głoszący wyrzeczenie się majątku, który nigdy w pełni nie zrealizował swoich ideałów.