Sven Elvestad

Sven Elvestad (1884–1934) – norweski pisarz i dziennikarz, klasyk skandynawskiej powieści detektywistycznej, którego burzliwe życie mogłoby posłużyć za kanwę jednej z jego własnych powieści. Urodził się jako Kristoffer Elvestad Svendsen w miasteczku Fredrikshald (dziś Halden) przy granicy ze Szwecją. W młodości pracował jako goniec, lecz po sprzeniewierzeniu pieniędzy pracodawcy zmienił nazwisko i uciekł do Christianii (obecne Oslo), gdzie rozpoczął karierę dziennikarską. Jako reporter słynął z inscenizowania własnych sensacji – między innymi spędził dzień w klatce z cyrkowym lwem. Był też pierwszym zagranicznym dziennikarzem, który przeprowadził wywiad z Adolfem Hitlerem, opisując go jako „niebezpiecznego człowieka”.

Elvestad opublikował około stu powieści, które podpisywał różnymi pseudonimami: Stein Riverton, Kristian F. Biller czy Knut Gribb. Wykreował dwie niezapomniane postacie detektywów: emerytowanego policjanta Asbjørna Kraga oraz śledczego Knuta Gibba. Za jego arcydzieło uchodzi powieść Żelazny wóz (1909), wydana pod pseudonimem Stein Riverton – thriller rozgrywający się w nadmorskim kurorcie, w którym zastosował nowatorski chwyt narracyjny później przypisywany Agacie Christie. W przedwojennej Polsce ukazało się około piętnastu jego powieści, w tym Człowiek z niebieskim szalem, Pokój zmarłego, Czarna gwiazda i Tajemnica torpedy. W 1951 roku wszystkie jego utwory zostały wycofane z polskich bibliotek i objęte cenzurą. Zmarł na zawał serca 18 grudnia 1934 roku w hotelu w Skien, tuż przed planowaną pielgrzymką do Ziemi Świętej. Jego pamięć uhonorowała najważniejsza norweska nagroda dla autorów kryminałów – Nagroda Rivertona, przyznawana od 1972 roku.