Knut Hamsun

Knut Hamsun (1859–1952), właściwie Knud Pedersen, był norweskim pisarzem, który zrewolucjonizował literaturę europejską na długo przed Joycem czy Kafką. Urodził się w skrajnej biedzie w Lom, a dzieciństwo spędzone u despotycznego wuja w Hamarøy naznaczyło go traumą głodu i poniżenia, które później przetworzył w literaturę. Nie zdobył formalnego wykształcenia – pracował jako parobek, krawiec, nauczyciel, a nawet robotnik w Stanach Zjednoczonych, skąd wrócił rozczarowany duchową pustką Ameryki. W 1890 roku opublikował przełomową powieść Głód, w której za pomocą strumienia świadomości opisał fizyczne i psychiczne cierpienia głodującego literata w Christianii – był to utwór wyprzedzający swoją epokę o całe dekady, zapowiadający modernizm XX wieku.

Po Głodzie Hamsun napisał arcydzieła takie jak Pan (1894), Wiktoria (1898) i Marzyciele (1904), łączące liryczny psychologizm z pochwałą dzikiej natury Północy. W 1920 roku otrzymał literacką Nagrodę Nobla za powieść Błogosławieństwo ziemi – wielki hymn na cześć prostego życia na roli. To właśnie idealizacja ludowości i niechęć do nowoczesności pchnęły go jednak w stronę mrocznej fascynacji nazizmem. Podczas niemieckiej okupacji Norwegii otwarcie popierał reżim Quislinga, a w 1943 roku spotkał się z Hitlerem i podarował mu swoją noblowską nagrodę. Po wojnie skazano go za zdradę stanu i umieszczono w szpitalu psychiatrycznym. Zmarł w 1952 roku jako człowiek powszechnie znienawidzony przez rodaków – geniusz, który własnoręcznie splugawił swoje dziedzictwo.