Tadeusz Dołęga-Mostowicz

Tadeusz Dołęga-Mostowicz (1898–1939) to najpoczytniejszy polski pisarz dwudziestolecia międzywojennego, człowiek o burzliwym życiorysie godnym fabuły jego własnych powieści. Urodzony w rodzinie zamożnego prawnika w Okuniewie na Wileńszczyźnie, studiował prawo w Kijowie, działał w Polskiej Organizacji Wojskowej, a po powrocie do odrodzonej Polski walczył jako ochotnik w wojnie polsko-bolszewickiej. W połowie lat dwudziestych został dziennikarzem „Rzeczpospolitej”, gdzie jego bezkompromisowe, antysanacyjne felietony przyniosły mu rozgłos – i niemal śmierć. Jesienią 1927 roku został porwany z warszawskiej ulicy przez bojówkę zwolenników Piłsudskiego, ciężko pobity i porzucony w lesie. To traumatyczne przeżycie wykorzystał później w powieści Znachor, gdzie tytułowy bohater po napadzie bandytów traci pamięć.

Po porzuceniu dziennikarstwa Mostowicz poświęcił się pisarstwu i w ciągu niespełna dekady stworzył siedemnaście powieści, publikowanych najpierw w odcinkach na łamach gazet, a następnie wydawanych w formie książkowej. Prawdziwą sławę przyniosła mu Kariera Nikodema Dyzmy (1932) – zjadliwa satyra na środowiska władzy, której niektóre fragmenty konfiskowała cenzura, co tylko zwiększyło zainteresowanie czytelników. Równie wielką popularność zyskały Znachor (1937) i jego kontynuacja Profesor Wilczur (1939), wielokrotnie ekranizowane zarówno przed wojną, jak i później. Mostowicz żył na wysokiej stopie – posiadał luksusowy pałacyk, dwunastocylindrowego buicka i opinię eleganta w stylu angielskich dandysów. Zginął 20 września 1939 roku w przygranicznym miasteczku Kuty, broniąc mostu nad Czeremoszem przed wkraczającą Armią Czerwoną.