Theodor Herzl

Theodor Herzl (1860–1904) był austriackim dziennikarzem, dramatopisarzem i publicystą żydowskiego pochodzenia, który przeszedł do historii jako twórca i główny ideolog politycznego syjonizmu. Urodził się w Peszcie (obecnie część Budapesztu) w zamożnej, zasymilowanej rodzinie mówiącej po niemiecku. Ukończył studia prawnicze, lecz szybko porzucił zawód na rzecz dziennikarstwa – w latach 1891–1895 pracował jako paryski korespondent prestiżowego wiedeńskiego dziennika „Neue Freie Presse”, pisał też komedie i dramaty wystawiane na scenach Wiednia. W młodości był germanofilem i nie przejawiał szczególnego przywiązania do tradycji żydowskiej, jednak obserwacja narastającego antysemityzmu, a zwłaszcza sprawa Dreyfusa, radykalnie odmieniła jego poglądy.

W 1896 roku opublikował przełomową broszurę Państwo żydowskie, w której dowodził, że asymilacja nie rozwiąże problemu Żydów i konieczne jest utworzenie własnego państwa w Palestynie. Rok później zorganizował w Bazylei pierwszy kongres syjonistyczny, zakładając Światową Organizację Syjonistyczną. W 1902 roku wydał powieść utopijną Altneuland (po polsku ukazaną jako U wrót nowego życia), opisującą wizję nowoczesnego, liberalnego państwa żydowskiego – to jej hebrajski tytuł Tel Awiw dał później nazwę izraelskiemu miastu. Herzl prowadził niestrudzenie negocjacje z monarchami, finansistami i politykami, spalając się w tej misji dosłownie – zmarł na chorobę serca w wieku zaledwie 44 lat, nie doczekawszy spełnienia swojego marzenia. W 1949 roku jego szczątki sprowadzono do Jerozolimy, gdzie spoczęły na wzgórzu nazwanym jego imieniem.