Wincenty Witos

Wincenty Witos (1874–1945) zapisał się w historii Polski przede wszystkim jako trzykrotny premier i niekwestionowany przywódca ruchu ludowego, lecz pozostawił po sobie również imponujący dorobek pisarski. Urodził się w Wierzchosławicach koło Tarnowa w ubogiej rodzinie chłopskiej, ukończył jedynie dwuletnią szkołę wiejską, a jako drwal pomagał utrzymać rodzinę. Już w 1893 roku zadebiutował na łamach lwowskiego „Przyjaciela Ludu” artykułem podpisanym pseudonimem Maciej Rydz. Od tego czasu pisanie – obok polityki i pracy na roli – stało się stałym elementem jego życia. Przez lata publikował artykuły, odezwy i broszury w prasie ludowej, a gdy po zamachu majowym znalazł się na przymusowej emigracji w Czechosłowacji, wykorzystał ten czas na spisanie monumentalnych wspomnień.

Jego trzytomowe Moje wspomnienia to jedno z najcenniejszych świadectw epoki – barwna kronika galicyjskiej wsi, budzenia się świadomości chłopskiej, walki o niepodległość i burzliwych lat II Rzeczypospolitej. Uzupełnia je Moja tułaczka, relacja z lat emigracji (1933–1939), oraz liczne teksty publicystyczne zebrane w Wyborze pism i mów (1939). Choć pisał bez literackich ambicji, prostym językiem człowieka ziemi, jego dzieła pozostają bezcennym źródłem historycznym i poruszającym zapisem losów polskiego chłopstwa. Witos zmarł w Krakowie w 1945 roku, nie doczekawszy publikacji większości swoich wspomnień – ukazały się one w pełni dopiero po latach.