Witold Pilecki

Witold Pilecki (1901–1948) – rotmistrz kawalerii Wojska Polskiego, konspirator i bohater II wojny światowej, którego brytyjski historyk Michael Foot zaliczył do grona sześciu najodważniejszych ludzi ruchu oporu. Urodził się w Ołońcu w rosyjskiej Karelii, w szlacheckiej rodzinie o tradycjach niepodległościowych – jego dziad został zesłany na Syberię za udział w powstaniu styczniowym. Młodość spędził w Wilnie, gdzie związał się z harcerstwem i walczył w oddziałach samoobrony. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku, a po odzyskaniu niepodległości krótko studiował na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego.

We wrześniu 1940 roku Pilecki dobrowolnie dał się aresztować podczas ulicznej łapanki, by pod fałszywym nazwiskiem Tomasza Serafińskiego trafić do obozu Auschwitz. Przez niemal trzy lata organizował tam konspiracyjny ruch oporu i przekazywał na zewnątrz raporty dokumentujące nazistowskie zbrodnie – były to jedne z pierwszych wiarygodnych relacji o Holokauście, które dotarły do zachodnich aliantów. Po ucieczce z obozu w 1943 roku spisał swoje doświadczenia w słynnym Raporcie Witolda, opublikowanym w Polsce dopiero w 2000 roku jako Raporty z Auschwitz. Walczył w powstaniu warszawskim, a po wojnie powrócił do kraju, gdzie został aresztowany przez komunistyczne władze, poddany torturom i w pokazowym procesie skazany na śmierć. Stracony 25 maja 1948 roku, doczekał się rehabilitacji dopiero w 1990 roku. Pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego (2006).