Zbigniew Uniłowski

Zbigniew Uniłowski (1909–1937) – polski prozaik, jedna z najbardziej intrygujących postaci literackiego dwudziestolecia międzywojennego. Urodził się w Warszawie w rodzinie drobnomieszczańskiej, jednak los szybko go doświadczył – matka zmarła na gruźlicę, ojciec popełnił samobójstwo. Osieroconemu nastolatkowi przyszło dorastać u ciotki na Powiślu i zarabiać na życie jako pomocnik murarski, roznosiciel paczek czy pikolak w restauracji „Astoria”. Tam w 1926 roku wypatrzył go Karol Szymanowski, zaintrygowany widokiem kelnera pochłoniętego lekturą Conrada. Kompozytor stał się mecenasem młodego człowieka, umożliwiając mu leczenie gruźlicy w Zakopanem i wprowadzając go w świat literatury, gdzie Uniłowski poznał m.in. Witkacego, Iwaszkiewicza i Choromańskiego.

W 1932 roku ukazała się powieść Wspólny pokój, która wywołała jeden z największych skandali literackich przedwojennej Warszawy – była to bezlitosna powieść z kluczem, w której środowisko grupy poetyckiej „Kwadryga” i bywalcy kawiarni „Mała Ziemiańska” rozpoznali siebie w karykaturalnych, naturalistycznych portretach. Książkę wycofała cenzura, ale Uniłowski zyskał rozgłos. Dzięki stypendium wyjechał do Brazylii, skąd przywiózł reportaże Żyto w dżungli i Pamiętnik morski. Pracował nad autobiograficzną epopeją Dwadzieścia lat życia, której jednak nie zdążył ukończyć – zmarł niespodziewanie na zapalenie opon mózgowych w wieku zaledwie 28 lat, pozostawiając zaledwie sześć książek, które jednak na trwałe wpisały się w historię polskiej prozy.