Fiodor Dostojewski

Fiodor Dostojewski (1821–1881) był rosyjskim pisarzem, którego dzieła na trwałe wpisały się w kanon literatury światowej i zrewolucjonizowały sposób przedstawiania ludzkiej psychiki w prozie. Urodził się w Moskwie jako syn lekarza wojskowego, a jego młodość naznaczyła rodzinna tragedia – ojciec został zamordowany przez własnych chłopów pańszczyźnianych. Po ukończeniu szkoły inżynieryjnej w Petersburgu Dostojewski zadebiutował w 1846 roku powieścią epistolarną Biedni ludzie, która przyniosła mu natychmiastowy rozgłos. Trzy lata później jego życie odmieniło się dramatycznie – za udział w kółku pietraszewców został aresztowany i skazany na śmierć. Ułaskawienie przyszło dopiero przed plutonem egzekucyjnym, karę zamieniono na katorgę na Syberii, gdzie spędził cztery lata, a następnie służył jako szeregowiec w batalionie karnym.

Doświadczenie katorgi, opisane później we Wspomnieniach z domu umarłych, stało się przełomowe dla jego twórczości i światopoglądu. Po powrocie do Petersburga Dostojewski wszedł w najintensywniejszy okres pisarski, tworząc arcydzieła, które eksplorują najciemniejsze zakamarki ludzkiej duszy: Zbrodnia i kara (1866), Idiota (1869), Biesy (1872) i monumentalnych Braci Karamazow (1880). Jego proza, nasycona filozoficznymi rozważaniami o winie, zbawieniu, wolności i naturze zła, wywarła ogromny wpływ na egzystencjalizm, psychoanalizę i całą literaturę XX wieku. Zmagał się przez całe życie z epilepsją i nałogiem hazardowym, który wielokrotnie doprowadzał go na skraj ruiny finansowej. Zmarł w Petersburgu, opłakiwany przez tysiące czytelników, którzy odprowadzili go na Cmentarz Tichwińskiemu w Ławrze Aleksandra Newskiego.